Σε κρίσιμο σταυροδρόμι βρίσκεται η εμβληματική καλλιέργεια της Πρέσπας, καθώς οι υψηλές θερμοκρασίες απειλούν τη βιωσιμότητα του προϊόντος που στηρίζει την τοπική οικονομία.
Η κλιματική κρίση δεν είναι πλέον μια θεωρητική απειλή, αλλά μια σκληρή πραγματικότητα για τους παραγωγούς της Πρέσπας. Αυτό ήταν το κεντρικό συμπέρασμα της ανοιχτής ενημερωτικής συνάντησης με θέμα «Το φασόλι της Πρέσπας και η κλιματική αλλαγή», που διοργανώθηκε πρόσφατα από το Τμήμα Γεωπονίας του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας, σε συνεργασία με τον Δήμος Πρεσπών και την Εταιρία Προστασίας Πρεσπών.
Το «φράγμα» των 30 βαθμών
Οι επιστήμονες που συμμετείχαν στην εκδήλωση (Φ. Παπαθανασίου, Γ. Νάνος, Δ. Βλαχοστέργιος και Ε. Καραγιάννης) έκρουσαν τον κώδωνα του κινδύνου: το φασόλι είναι ένα φυτό ιδιαίτερα ευαίσθητο στη ζέστη. Όταν ο υδράργυρος ξεπερνά τους 30°C–32°C, ειδικά κατά τις κρίσιμες φάσεις της άνθησης και της καρπόδεσης, τα άνθη πέφτουν και η παραγωγή μειώνεται δραματικά.
Με τα καλοκαίρια να γίνονται όλο και πιο θερμά, η καλλιέργεια ενός προϊόντος που αποτελεί την ταυτότητα της περιοχής καθίσταται εξαιρετικά αβέβαιη.
Οικονομικές και κοινωνικές παρενέργειες
Η απώλεια παραγωγής δεν είναι μόνο γεωπονικό ζήτημα, αλλά βαθιά κοινωνικό. Εκατοντάδες οικογένειες στην Πρέσπα εξαρτώνται αποκλειστικά από το φασόλι. Η μείωση του εισοδήματος και η αύξηση του κόστους καλλιέργειας φέρνουν στο προσκήνιο τον κίνδυνο της «αγροτικής εξόδου»: οι νέοι εγκαταλείπουν τη γη τους, οδηγώντας σε ερήμωση και γήρανση του τοπικού πληθυσμού.
Αναζητώντας λύσεις: Προσαρμογή ή αλλαγή;
Στη συνάντηση, η οποία χαρακτηρίστηκε από τον ζωντανό διάλογο με τους ίδιους τους παραγωγούς, συζητήθηκαν δύο βασικοί άξονες:
- Πρακτικές προσαρμογής: Νέες μέθοδοι καλλιέργειας που θα θωρακίσουν το φυτό απέναντι στις ακραίες συνθήκες.
- Εναλλακτικές καλλιέργειες: Η εξέταση νέων ειδών που είναι πιο ανθεκτικά στα νέα κλιματικά δεδομένα.
Η γνώση ως εργαλείο
Η συνάντηση αυτή αποτέλεσε το πρώτο βήμα για μια στενότερη συνεργασία μεταξύ της επιστημονικής κοινότητας και των ανθρώπων του μόχθου. Για όσους δεν κατάφεραν να παρευρεθούν, τα αναλυτικά πρακτικά και οι προτάσεις των ειδικών θα αναρτηθούν στην πλατφόρμα engage.poliprespa.gr.
Το στοίχημα για την Πρέσπα είναι μεγάλο: Να καταφέρει να προστατεύσει την παράδοσή της, προσαρμόζοντας τη γεωργία της στις απαιτήσεις ενός πλανήτη που αλλάζει.
