Σε μια περίοδο παγκόσμιας οικονομικής αναταραχής, η Ευρώπη καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στον επιθετικό προστατευτισμό των ΗΠΑ και την παραγωγική υπερεπάρκεια της Κίνας. Οι πρόσφατες επισημάνσεις του νομπελίστα καθηγητή του LSE, Χριστόφορου Πισσαρίδη, και του Πρέσβη της Ελλάδας στον ΟΟΣΑ, Γιώργου Παγουλάτου, χαρτογραφούν τις προκλήσεις αλλά και τις αναγκαίες «γραμμές άμυνας» της γηραιάς ηπείρου.
Η «Κινεζική Πλημμύρα» και η Απειλή για την Παραγωγή
Ο κ. Πισσαρίδης κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για μια έμμεση παρενέργεια του εμπορικού πολέμου ΗΠΑ-Κίνας. Με τις αμερικανικές αγορές να υψώνουν τείχη μέσω δασμών, τα φθηνά κινεζικά προϊόντα αναζητούν διέξοδο στην Ευρώπη. Ο κίνδυνος είναι διπλός: από τη μία, η Ευρώπη κινδυνεύει να μετατραπεί σε έναν απλό καταναλωτή φθηνών εισαγωγών και, από την άλλη, η εγχώρια παραγωγή ενδέχεται να χάσει κάθε κίνητρο ανάπτυξης, αδυνατώντας να ανταγωνιστεί το χαμηλό κόστος της Ανατολής.
Το Παράδοξο των Κεφαλαίων και το Venture Financing
Παρά το γεγονός ότι η Ευρώπη διαθέτει το οικονομικό εκτόπισμα, πάσχει από κατακερματισμό. Ενώ στις ΗΠΑ το κεφάλαιο επιχειρηματικών συμμετοχών (venture financing) ρέει άφθονο και συγκεντρωμένο, στην Ευρώπη παραμένει διασκορπισμένο ανά κράτος-μέλος. Το αποτέλεσμα; Περίπου 300 δισ. ευρώ ευρωπαϊκών κεφαλαίων να «μεταναστεύουν» ετησίως προς τις ΗΠΑ για επενδύσεις, στερώντας από την ήπειρο τους πόρους που χρειάζεται για την τεχνολογική της αναβάθμιση.
Κοινωνικό Κράτος vs Προστατευτισμού
Μια βασική ειδοποιός διαφορά που υπογράμμισε ο κ. Πισσαρίδης είναι η ποιότητα των θεσμών. Η Ευρώπη αρνείται να θυσιάσει το κοινωνικό της συμβόλαιο και τη σταθερότητα (όπως το Obamacare που κινδυνεύει με κάθε αλλαγή ηγεσίας στις ΗΠΑ). Ωστόσο, ο κ. Παγουλάτος σημειώνει ότι η νοοτροπία διαφέρει ριζικά: η Ευρώπη επιλέγει να αποζημιώνει τους «χαμένους» του ελεύθερου εμπορίου, ενώ οι ΗΠΑ προκρίνουν έναν σκληρό εξωτερικό προστατευτισμό σε συνδυασμό με αδυσώπητο εσωτερικό ανταγωνισμό.
Η Στρατηγική της «Επόμενης Μέρας»
Για να επιβιώσει η Ευρώπη, οι δύο ειδικοί προτείνουν μια δέσμη ριζοσπαστικών κινήσεων:
- Ενιαία Αγορά παντού: Ενέργεια και Αμυντική Βιομηχανία πρέπει να λειτουργήσουν ως ενιαία μεγέθη για να αποκτήσει η ΕΕ την απαιτούμενη κλίμακα.
- Το Ευρώ ως Παγκόσμιο Αποθεματικό: Η αναβάθμιση του νομίσματος θα επιτρέψει στην Ευρώπη να δανείζεται φθηνότερα για να χρηματοδοτήσει την Πράσινη Μετάβαση και την Άμυνα.
- Αποφασιστική Διαπραγμάτευση: Η Ευρώπη πρέπει να απαντήσει στους δασμούς των ΗΠΑ με «μετρημένο» αλλά αποφασιστικό τρόπο, χρησιμοποιώντας τα εργαλεία που έχει στο «συρτάρι» της, επιδιώκοντας ταυτόχρονα μια σύντομη και επωφελή συμφωνία.
Ο δρόμος για την Ευρώπη δεν είναι η πλήρης υποχώρηση, αλλά η θωράκιση. Η διατήρηση του κοινωνικού προσώπου της ηπείρου είναι αδιαπραγμάτευτη, όμως χωρίς επενδύσεις στην τεχνολογία και μια πραγματικά ενιαία αγορά, το ευρωπαϊκό όραμα κινδυνεύει να μείνει μια «πολυτέλεια» χωρίς οικονομικό αντίκρισμα.
